AFNÁM VERÐTRYGGINGAR

SKEFJALAUSIR VEXTIR UNDIR TVEIMUR NÖFNUM

Vinur minn hefur í nokkur ár greitt af tveimur húseignum, einni á Íslandi og annarri í Danmörku. Lánið á húsinu í Danmörku lækkar jafnt og þétt og eign hans í því eykst að sama skapi. Hann er ánægður og stoltur af eign sinni þar. Höfuðstóll lánsins á húsinu á Íslandi hækkar stöðugt, afborganir verða þyngri og hann á stöðugt minna í því. Hann er ósáttur og reiður vegna þróunar mála hér. Tröllasögur? Því miður ekki. Öll gögn í málinu liggja fyrir og tala sínu máli. Afnotagjald fjármuna á Íslandi er skefjalaust. Það hjúpar sig tveimur nöfnum sem eru verðtrygging og vextir.

AÐ ÞJÓNA TVEIMUR HERRUM

Það er ótrúlegt að verkalýðshreyfingin skuli ekki í yfirstandandi kjaraviðræðum setja fram kröfu um afnám verðtryggingar lána og að kaupmáttur launa verði tryggður með reglulegum leiðréttingum launatalna til samræmis við hækkun vísitölu neysluverðs. Oft eru sömu aðilar í framvarðarsveitum verkalýðsfélaga og lífeyrissjóða. Lífeyrissjóðirnir eru stærstu fjárfestar á hinum innlenda hlutabréfamarkaði og stunda þar að auki umfangsmikla útlánastarfsemi til umbjóðenda sinna. Sömu aðilar vinna annars vegar að kjarabótum fyrir almenning og hins vegar að því að hámarka ágóðann af fjármálastarfsemi lífeyrissjóðanna, t.d. með verðtryggingu lána, sem reynast mörgum mjög erfið. Það hefur aldrei reynst gæfusamt og sannfærandi að þjóna tveimur herrum.

GLÆPUR SÍÐUSTU ALDAR

Skelfilegasta dæmið um hvernig verðtrygging hefur svipt saklaust fólk aleigunni er frá níunda áratug síðustu aldar þegar misgengi lánskjaravísitölu og launa náði hámarki. Mjög margir sem þá gátu ekki staðið undir afborgunum lána í 45-60% verðbólgu áranna 1978 - 1983 (yfir 100% um mitt ár 1983) hafa borið harm sinn í hljóði. Þeim var jafnvel ekki trúað þegar þeir reyndu að útskýra hvers vegna fjárhagsstaða þeirra varð allt í einu mjög slæm. Þá þekktist jafnvel að húsnæðislán bæru 26-28% vexti og óverðtryggðar skuldbindingar báru um tíma 52,5% vexti. Misgengi níunda áratugarins hefur stundum verið kallað glæpur aldarinnar. Stór orð! Hins vegar ber að hafa í huga að aukið innsæi hagfræðinga, öflugri hagstjórnartæki, einarður vilji stjórnmálamanna og þjóðarsátt hafa orðið til þess að allt þetta er vonandi aðeins veröld sem var.

ÉG MÆLI MEÐ...

afnámi verðtryggingar.

ANDLEG, LÍKAMLEG OG FÉLAGSLEG HEILSA

Ég er með stærri mönnum og töluvert þykkur. Ef ég hreyfði mig daglega í 60 mínútur væri ég sennilega í kjörþyngd. Á vorin, sumrin og haustin geng ég töluvert mikið. Best finnst mér að ganga úti í náttúrunni og helst ekki minna en í 200 mínútur á viku að lágmarki. Hreyfing er fyrirbyggjandi og eykur andlegt, líkamlegt og félagslegt þol og hreysti. Í göngutúrum fær heilinn tækifæri til að leita svara við úrlausnarefnum sem oft virðast torleyst og yfirvinna áhyggjur og kvíða. Síðast en ekki síst veita göngutúrar mér oft frjóar hugmyndir. Líkamlegur ávinningur göngutúra er löngu sannaður. Sá ávinningur nær bæði til almennrar líffærastarfsemi og stoðkerfis. Andleg og líkamleg vellíðan leiðir svo til bættrar félagslegrar heilsu, félagslyndis og áræðis.

ÉG MÆLI MEÐ...

göngutúrum, --- bæði stuttum og löngum.

ÓSKILYRTIR KAUPRÉTTARSAMNINGAR OG OFURLAUN

Athyglisvert var að hlusta á Vilhjálm Bjarnason viðskiptafræðing og aðjúnkt í Silfri Egils í gær er hann ræddi um óskilyrta kaupréttarsamninga, sem leiða til ofurlauna. Svo virðist sem hér á landi fái stjórnendur banka og annarra stórfyrirtækja kaupréttarsamninga án þess að gerður sé samningur um hvern árangur þeir skuli sýna til að slíkur réttur verði virkur. Ábending hans um árangurstengingu kaupréttarsamninga erlendis hlýtur að verða stjórnum stórfyrirtækja hér á landi hvati til að endurskoða þessi mál. Það er sjálfsögð krafa almennra hluthafa. Að auki þarf að hafa í huga að stjarnfræðilegur kjaramunur innan lítils samfélags getur rofið samhug og gleði, trú á að réttlæti ríki og sátt um að hér sé gott að vera til. Þrátt fyrir þetta finnst mér að góð og dýrmæt störf beri að launa mjög vel. Það er hagur okkar allra og laðar hæfileikaríka einstaklinga til að takast á við þau verkefni sem þeir eru bestir í.

ÉG MÆLI MEÐ...

að við reynum að koma málum svo fyrir að sem flestir uppskeri eins og þeir sá. Það er félagslegt réttlætismál.

VIKA STÓRRA ATBURÐA Í LÍTILLI SÓKN

VIKA STÓRRA ATBURÐA Í LÍTILLI SÓKN

Það er ánægjulegt að geta hafið bloggritun hér með því að líta yfir liðna viku og sjá þar tvo stóra atburði í umhverfi sem ekki lætur mikið yfir sér. Ég er svo heppinn að vera sóknarprestur í Hraungerðisprestakalli í Flóa. Í prestakallinu eru þrjár sóknir: Hraungerðissókn, Laugardælasókn og Villingaholtssókn. Mörg býli þessara sókna eiga sér merka sögu og mannlíf svæðisins djúpar rætur. Mannfólkið í Flóanum er vandræðalaust, hógvært og háttvíst. Af þremur sóknum prestakallsins hefur ein verulega sérstöðu. Það er Laugardælasókn. Hún er mynduð af nokkrum bæjum í hinum forna Hraungerðishreppi (nú Flóahreppi) og Sandvíkurhreppi hinum forna (nú Árborg). Sóknarfæri innan landamerkja Laugardælasóknar eru mörg enda einsýnt að þéttbýlisþróun út frá Selfossi mun fyrr eða síðar verða inn á lendur hennar. Er sú þróun hafin og líklegt að á næstu áratugum fjölgi mjög í sókninni. En hverjir eru hinir stóru atburðir lítillar sóknar? Þeir tengjast báðir þessari litlu sókn með vaxtarmöguleikana.

BOBBY FISCHER – HEILBRIGÐISSTOFNUN SUÐURLANDS

Í fyrsta lagi var sjálfur Bobby Fischer jarðsettur í grafreit Laugardælakirkju í síðust viku og ný bygging Heilbrigðisstofnunar Suðurlands var vígð í sömu viku. Fjölmiðlar hafa fjallað töluvert um útför Fischers, meðal annars um leynd hennar. Báðir þessir atburðir hafa komið á óvart, útför Fischers í Laugardælakirkjugarði og að Heilbrigðisstofnun Suðurlands skuli vera í Laugardælasókn, sem hefur verið að skýrast nú þegar skipulagsmál svæðisins hafa verið uppi á borði. Í báðum tilvikum er um sérlega ánægjuleg málefni að ræða. Annars vegar geta íbúar Flóahrepps og Laugardælasóknar verið stoltir af því að þessi heimsþekkti skáksnillingur skuli hafa viljað hvíla lúin bein í grafreit þessa fornfræga kirkjustaðar. Hins vegar er ánægjulegt að skapast skuli tækifæri til að verða við beiðni kirkjuyfirvalda um jöfnun þjónustuálags í prestaköllum, í þessu tilviki milli þessara misstóru prestakalla, Selfossprestakalls og Hraungerðisprestakalls. Síðast en ekki síst fögnum við stórbættri sjúkrahúsaðstöðu fyrir alla Sunnlendinga og heilsugæsluaðstöðu fyrir lágsveitirnar í Árnessýslu. Það var ánægjulegt að vera viðstaddur formlega opnun þessarar glæsilegu aðstöðu. Já, mjög stórir atburðir geta gerst í mjög litlum sóknum.

ÉG MÆLI MEÐ…

að lifa einn dag í einu! Hitt er ekkert líf.